Sumarnámskeið STEM Húsavík, Náttúruvísindakrakkar, fór fram dagana 27.–30. júlí og gekk vonum framar. Þemað í ár var Fuglalíf og tóku börnin þátt í fjölbreyttum verkefnum þar sem fuglar, náttúra, vísindaleg hugsun og skapandi skráning voru í forgrunni.

Í ár var bækistöð námskeiðsins við Kaldbak, þar sem Elena og Benni tóku vel á móti hópnum og buðu bakgarðinn sinn fram sem aðstöðu fyrir námskeiðið. Unnið var út frá Kaldbakstjörnum, skóginum, fjörunni og nærumhverfinu þar í kring. Þar gafst börnunum tækifæri til að fylgjast með fuglum, hlusta eftir fuglasöng, skoða ummerki í náttúrunni, skrá athuganir, teikna og velta fyrir sér hvernig ólíkar fuglategundir lifa og tengjast umhverfi sínu.

Yfir dagana lögðu leið sína á námskeiðið einnig regulega þrjár gæsir sem gjarnan vildu fræðast um fleiri fuglategundir.

Á námskeiðinu var meðal annars fjallað um vistgerðir, vistkerfi, fuglategundir, einkenni fugla, búsvæði, fæðu, varp, hegðun og flug fugla. Börnin unnu með spurningar, athuganir og skráningu og lærðu að skoða náttúruna með augum ungra vísindamanna.

Hluti námskeiðsins snerist einnig um að tengja nám við raunverulegt starf og þekkingu í nærumhverfinu. Börnin heimsóttu Aðalstein, fuglafræðing hjá Náttúrustofu Norðausturlands, þar sem þau fengu að fræðast meira um fugla, spyrja spurninga og sjá hvernig rannsóknir á fuglum fara fram. Þá heimsóttu þau einnig skapandi rýmið Fum og Fok, þar sem þau unnu verkefni tengd fuglunum sínum.

Námskeiðið endaði svo á sannkölluðu ævintýri fyrir hluta hópsins. Nokkur barnanna urðu eftir í fjörunni fyrir neðan Kaldbak með Elenu kennara þegar þau komu auga á teistu sem hafði flækst í neti í flæðarmálinu. Hópurinn fann leið til að losa fuglinn og fylgdist með honum komast aftur út í náttúruna. Skömmu síðar flaug stór og tignarlegur fálki yfir svæðið, fallegur endapunktur á fjórum dögum af athugunum, spurningum og uppgötvunum.

Náttúruvísindakrakkar er árlegt sumarnámskeið STEM Húsavík og hefur áður unnið með þemu á borð við Hafið og ég og Hringrás. Markmið námskeiðsins er að efla forvitni, athyglisgáfu, skapandi hugsun og tengsl barna við náttúruna, um leið og þau fá að kynnast vísindalegri hugsun í gegnum raunverulegar athuganir og verkefni.

Námskeiðið er hluti af þeirri hugsun sem STEM námsvistkerfi byggja á: að skapa lifandi og fjölbreytt námsumhverfi þar sem börn læra ekki aðeins inni í skólastofunni, heldur líka í nærumhverfinu, í náttúrunni, á söfnum, hjá sérfræðingum, í skapandi rýmum og í gegnum raunverulega reynslu. Þegar börn fá að tengja forvitni sína við staði, fólk, náttúru og þekkingu í eigin samfélagi verður námið bæði dýpra og merkingarbærara.

STEM Húsavík þakkar þátttakendum kærlega fyrir frábæra daga, foreldrum fyrir traustið og öllum þeim sem tóku á móti hópnum og studdu við námskeiðið.

Leiðbeinendur á námskeiðinu voru Huld Hafliðadóttir, stofnandi og forstöðukona STEM Húsavík, og Elena Martinez, Montessori kennari.

STEM Húsavík og Móðurmál á Norðurlandi stóðu fyrir vel heppnuðum fjölskylduviðburði í Tungulendingu undir yfirskriftinni The S in STEM – Science Family Workshop. Viðburðurinn fór fram í fjörunni og náttúrunni við Skjálfanda, þar sem umhverfið sjálft varð lifandi vettvangur fyrir vísindi, samtal og sameiginlegar uppgötvanir.

Þátttakan fór fram úr björtustu vonum og greinilegt var að fjaran, hafið og náttúran í kring sköpuðu sterka umgjörð fyrir forvitni og nám. Fjölskyldur fóru í fjársjóðsleit í fjörunni, skoðuðu þara og líf úr hafinu, fræddust um steingervinga, leituðu að kristöllum, smökkuðu þarasnakk og veltu fyrir sér vísindum í náttúrunni allt í kring

Börn og fullorðnir tóku virkan þátt; spurðu spurninga, skoðuðu, snertu, smökkuðu, ræddu og uppgötvuðu saman. Slíkar aðstæður skipta miklu máli, því nám verður oft dýpra og merkingarbærara þegar börn fá að tengja hugtök við raunverulega reynslu, skynjun og umhverfi sem þau þekkja.

Viðburðurinn er hluti af samstarfi STEM Húsavíkur og Móðurmáls á Norðurlandi – samtaka um tvítyngi. Markmiðið er að skapa vettvang fyrir fjöltyngdar fjölskyldur þar sem STEM-orðaforði, verkleg verkefni og móðurmál vinna saman og styðja börn í að byggja upp skilning á hugtökum sem þau mæta meðal annars í skólanum.

Starf Móðurmáls byggir á þeirri mikilvægu hugsun að móðurmál barna sé auðlind í námi. Þegar börn fá að ræða, kanna og skilja ný hugtök á sínu móðurmáli verður auðveldara að tengja þau við önnur tungumál, þar á meðal íslensku, og byggja upp dýpri skilning.

Þetta er jafnframt gott dæmi um það sem STEM-námsvistkerfi snúast um: að skapa fjölbreytta námsvettvanga utan hefðbundinnar kennslustofu og tengja saman heimili, skóla, samfélag, tungumál og náttúru. Með því að fara með námið út í nærumhverfið verður það sýnilegra, aðgengilegra og tengdara daglegu lífi barna og fjölskyldna.

Við þökkum fjölskyldunum kærlega fyrir þátttökuna, forvitnina og gleðina, og Tungulendingu fyrir einstaka umgjörð við Skjálfanda. Við hlökkum til næsta viðburðar.

Í lok apríl fór hópur kennara úr STEM Húsavík námsvistkerfinu í lærdómsríka endurmenntunarferð til Bodø í Noregi. Ferðin var hluti af Erasmus+ verkefni og hafði það að markmiði að efla faglega þekkingu, sækja innblástur og styrkja tengsl innan STEM námsvistkerfisins. Um var að ræða kennara frá Leikskólanum Grænuvöllum, Borgarhólsskóla auk stjórnenda í Frístund.

Slíkar ferðir gegna mikilvægu hlutverki í uppbyggingu lifandi námsvistkerfis. Þær skapa tækifæri fyrir kennara og samstarfsaðila til að kynnast nýjum aðferðum, sjá ólíkar útfærslur á STEM-menntun í verki og velta fyrir sér hvernig hægt er að aðlaga hugmyndir að eigin skóla- og nærsamfélagi.

Ferðin hófst hjá FIRST Scandinavia, þar sem hópurinn fékk innsýn í hugmyndafræði Newton Room og FIRST LEGO League. Í Newton-rýminu fengu þátttakendur sjálfir að takast á við verkefni tengd orku og mælingum, þar sem áhersla var lögð á hagnýtt, lifandi og rannsakandi nám. Þá prófaði hópurinn einnig að byggja og forrita LEGO-þjarka, þar sem nýir þættir, svo sem gervigreind, eru orðnir hluti af námsumhverfinu.

Hópurinn heimsótti einnig Aspåsen Skole, grunnskóla með um 300 nemendur. Þar fékk hópurinn kynningu á skólastarfinu, þar sem mikil áhersla er lögð á tengslamyndun, útivist og vellíðan nemenda. Sérstaka athygli vakti að fyrstu vikur skólaársins eru nýttar markvisst til að byggja upp traust, jákvæð tengsl og gott námsumhverfi, meðal annars með útiveru og sameiginlegum verkefnum. Þá eru frímínútur lengri en víða tíðkast og útinám er mikilvægur hluti af daglegu skólastarfi.

Hluti hópsins heimsótti jafnframt leikskólann Læringsverkstedet Notveien Naturbarnehage, þar sem áhersla er lögð á útikennslu, skynjun og tengingu barna við náttúruna. Þar rækta börnin meðal annars eigið grænmeti, læra um ferli náttúrunnar og nýta hráefni úr nærumhverfinu, svo sem þang úr fjörunni, sem áburð. Heimsóknin gaf góða innsýn í hvernig náttúran getur orðið virkur hluti af námi, þroska og skynjun barna.

Ferðinni lauk með heimsókn í Norsk Luftfartsmuseum, norska flugsafnið í Bodø. Þar hitti hópurinn safnkennara sem kynnti fjölbreytt fræðsluprógrömm safnsins og hvernig þau byggja á virkri þátttöku nemenda. Í safninu er nám sett í samhengi við raunveruleikann með skapandi kennsluaðferðum, hlutverkaleikjum og lifandi frásögnum. Slík söfn gegna mikilvægu hlutverki í STEM námsvistkerfum, þar sem þau tengja námsefni við raunverulegt líf, tækni, sögu og samfélag.

Endurmenntunarferðin til Bodø var bæði hvetjandi og gagnleg og mun nýtast áfram í þróun STEM starfs á Húsavík. Hún styrkti tengsl milli þátttakenda, gaf nýjar hugmyndir að kennslu og undirstrikaði mikilvægi þess að byggja upp nám í samstarfi skóla, stofnana, safna, fyrirtækja og samfélagsins alls.

STEM Húsavík þakkar kennurum frá Leikskólanum Grænuvöllum og Borgarhólsskóla Húsavík kærlega fyrir þátttökuna. Saman höldum við áfram að þróa lifandi STEM námsvistkerfi á Húsavík.

Leikskólinn Grænuvellir og STEM Húsavík hafa unnið saman að þróunarverkefni um innleiðingu STEAM í leikskólastarf, með styrk frá Sprotasjóði. Verkefnið fékk vinnuheitið „Hvað gerist ef þú prófar?“ og hefur snúist um að efla skapandi, rannsakandi og lausnamiðað nám barna í daglegu starfi leikskólans.

STEAM stendur fyrir vísindi, tækni, verkfræði, listir og stærðfræði. Í leikskólastarfi birtist STEAM ekki sem afmarkað námsgreinastarf, heldur sem nálgun þar sem börn fá tækifæri til að spyrja spurninga, prófa sig áfram, rannsaka, skapa, byggja, ræða saman og læra í gegnum eigin reynslu.

Verkefnið hefur byggst á samstarfi starfsfólks Grænuvalla og STEM Húsavíkur, þar sem unnið hefur verið að því að tengja STEAM-nálgunina við starfshætti leikskólans, áhuga barnanna og þann efnivið sem þegar er til staðar í umhverfinu. Áhersla hefur verið lögð á að skapa rými fyrir forvitni, tilraunir og opnar spurningar — þar sem ferlið skiptir ekki síður máli en niðurstaðan.

Nú liggur fyrir innleiðingaráætlun fyrir STEAM á Grænuvöllum, sem verður notuð samhliða öðrum mikilvægum áherslum leikskólans, meðal annars innleiðingaráætlunum um læsi og jákvæðan aga. Þannig verður STEAM hluti af heildstæðri þróun leikskólastarfsins og styður við nám, vellíðan, sköpun og þátttöku barna.

Samstarfsverkefnið sýnir hvernig hægt er að innleiða STEAM með markvissum hætti í leikskóla, með áherslu á daglegt starf, faglega þróun og virka þátttöku starfsfólks. Það er jafnframt mikilvægt dæmi um hvernig STEM Húsavík vinnur með stofnunum í nærsamfélaginu að því að efla menntun, framtíðarfærni og skapandi hugsun barna frá unga aldri.

Við þökkum starfsfólki og börnum Grænuvalla fyrir frábært samstarf og Sprotasjóði fyrir mikilvægan stuðning við verkefnið.

Dagana 20.–22. janúar fór fram ársfundur evrópska rannsóknarverkefnisins ICEBERG í Bologna á Ítalíu. Fundurinn var haldinn af samstarfsaðila verkefnisins, Instituto di Scienze Polari / Consiglio Nazionale delle Ricerche, og markaði upphaf þriðja starfsárs verkefnisins.

ICEBERG-verkefnið er þverfaglegt verkefni sem leiðir saman rannsakendur, samstarfsaðila og staðbundna aðila frá ólíkum löndum með það að markmiði að efla þekkingu, miðla niðurstöðum og styrkja tengsl vísinda, stefnumótunar og samfélags í tengslum við mengun á Norðurlslóðum.

Húsavík og nágrenni eru einn af rannsóknarvettvöngum verkefnisins og gegnir STEM Húsavík hlutverki staðbundins samhæfingaraðila. Huld Hafliðadóttir, forstöðukona STEM Húsavíkur, situr jafnframt í ráðgefandi stjórn verkefnisins.

Á fundinum var farið yfir framgang verkefnisins, helstu niðurstöður og næstu skref á lokaspretti þess. Þátttaka STEM Húsavíkur í ICEBERG undirstrikar mikilvægi þess að tengja alþjóðlegt rannsóknarstarf við nærsamfélög og skapa tækifæri til miðlunar, samtals og þátttöku á staðnum.